Home » Nieuws » Werk Tuymans: plagiaat of niet?

 
 

Werk Tuymans: plagiaat of niet?

 

In januari 2015 veroordeelde de rechter de Belgische kunstschilder Luc Tuymans voor het plegen van plagiaat. Dit nieuws haalde zowel Belgische, Nederlandse als ook buitenlandse kranten, omdat Tuymans internationale faam geniet. Tuymans maakte eind 2012 een portret van toenmalig koningin Beatrix.

3805626b-1619-45a9-a403-f6b18087c942

Luc Tuymans gebruikte een door Katrijn Van Giel gemaakte foto (boven) van politicus Jean-Marie Dedecker als voorbeeld voor zijn doek A Belgian politician (onder). © Katrijn Van Giel / Luc Tuym – Volkskrant.nl

A Belgian Portrait

Het werk dat door de rechter als een vorm van plagiaat is aangemerkt, heet A Belgian Portrait. Tuymans beeldt in dit schilderij de Belgische politicus Jean-Marie Dedecker af. De rechtbank van Antwerpen acht aangetoond dat dit schilderij teveel lijkt op een foto van Dedecker door de jonge Belgische fotografe Katrijn van Giel. De advocaat van Tuymans voerde als verweer aan dat de foto slechts nieuws toont, terwijl het schilderij een spottend commentaar op de Belgische politiek vormt. Hiermee deed hij een beroep op een uitzondering in het auteursrecht, namelijk het maken van een parodie op een bestaand werk. De rechter was echter van oordeel dat het schilderij, ondanks afwijkend formaat, materiaal en kleurstelling, vanwege de gelijke kadrering en lichtinval gewoon een overname van de persfoto is. Het vonnis luidde dat het schilderij niet meer mag worden gereproduceerd of tentoongesteld op straffe van een dwangsom van €500.000. De advocaat van fotografe Van Giel liet hierop weten dit een vrij scherp vonnis te vinden en tot een schikking met Tuymans te willen komen. IOp 15 oktober werd inderdaad een schikking getroffen, de voorwaarden hiervan zijn geheim.

Plagiaat of toch niet?

De grote vraag is natuurlijk of hier inderdaad sprake is van plagiaat. The Guardian wijdde hieraan een interessante beschouwing. Tuymans maakt al sinds hij begon met schilderen gebruik van fotomateriaal. Vaak zijn dit door hem zelf gemaakte foto’s, maar hij maakt ook gebruik van beelden op tv die hij fotografeert, of foto’s die hij van YouTube en andere bronnen haalt. De foto’s vormen slechts het uitgangspunt van zijn eigen werk, op basis van de foto’s maakt hij schilderijen met een geheel eigen interpretatie. Dit is ook het geval met het schilderij van Dedecker, een Vlaamse politicus van de rechtervleugel. Tuymans gebruikte hiervoor inderdaad de foto van Van Giel als uitgangspunt, maar gaf zijn schilderij ook ditmaal een geheel eigen sfeer mee. Dit valt te zien in de details: de techniek is anders, het formaat, de  gebruikte kleuren en de schaduwwerking. Maar bovenal zijn de nieuwsfoto en het schilderij compleet verschillende manieren van afbeelden van het onderwerp, dat hierdoor door de kijker beide malen ook compleet verschillend beleefd wordt. De rechter had wellicht te weinig ervaring met het kijken naar kunst om dit saillante verschil tussen beide werken op te merken. Voor een kenner van het oeuvre van Tuymans is dat echter zonneklaar.

Inspiratie of plagiaat?

De vraag is in hoeverre je verder creëert of dat je het beeld zo laat. - Jurist Marcel de Zwaan

Bij kunst is er een grijs gebied tussen inspiratie en het stelen van andermans idee. De NOS commentarieerde hierop met werk van andere kunstenaars als voorbeeld. Zo gebruikte Marlene Dumas ook een foto als uitgangspunt voor een kunstwerk. In tegenstelling tot Tuymans werd zij niet aangeklaagd omdat de fotograaf dit als blijk van waardering beschouwde.

Reacties zijn gesloten

Sorry, maar je kunt geen reacties achter laten voor dit bericht.